Theateravonden inspirerend

Op 29 januari ga ik naar de voorstelling ‘Aan de slag?!’ van de Roestige Spijker. In het voorprogramma word het publiek opgewarmd door STUT. Hierna komt Maike Koolhaas het podium op. Ze is de facilitator van de Roestige Spijker. De Roestige Spijker maakt forumtheater op basis van ervaringsverhalen. Ze brengen met hun interactieve voorstellingen (h)erkenning rond socioculturele problematiek. En creëren op deze manier dialoog. De Roestige Spijker heeft als thuishaven Enik Recovery College (Lister) in Utrecht.

Maike leidt ons spelenderwijs door een kleine voorstelronde heen. Hieruit blijkt dat de mensen in het publiek zelf in de hulpverlening hebben gezeten; een naaste hebben waar ze voor zorgen; werken als hulpverlener, en mensen die namens organisaties komen kijken. Of een combinatie van deze vier. Zo ben ik zelf een combinatie van ‘werkende als hulpverlener en zorg voor naaste’.

Participatief theater

Hierna word Dorien aan het publiek voorgesteld. Dorien is journalist. Om te herstellen van een psychose is Dorien opgenomen in een kliniek. Na deze opname is Dorien vrijwilligerswerk gaan doen om zo actief deel te blijven nemen aan de maatschappij. Ook krijgt ze ambulante hupverlening. Nu is ze klaar voor een grotere stap: terug naar een echte baan. Hier begint de voorstelling. Voor onze ogen word het podium omgetoverd in een zichtbaar en hierdoor voelbare leefwereld van Dorien. Wat begint bij een enthousiaste start van een nieuwe baan leidt tot een ontmoeting met Dorien haar eigen grenzen. Het werd op zo grijpbare manier neergezet dat ik de opstapeling van wanhoop van Dorien kan ervaren. Hier eindigt de voorstelling.

Een staande ovatie. Een kleine opluchting onder de mensen. En nieuwsgierigheid, want nu is het onze beurt. Onder leiding van Maike bespreken we kort wat we hebben gezien. ‘Wanhoop’ word unaniem genoemd. Wanhoop die niet word gezien. In het dagelijkse leven is dit gevoel zeer herkenbaar zeggen enkelen in het publiek en ze knikken instemmend. Ook de eenzaamheid van Dorien was voelbaar. Net als de wanhoop is ook de eenzaamheid een worsteling die in het echte leven voelbaar is. ‘Ja. Je krijgt een stempel. Je bent anders.’

Wij krijgen als publiek de uitnodiging de rol van Dorien aan te nemen en een gespeelde scene stop te zetten. Hiermee krijgen wij als publiek de mogelijkheid om de stappen van Dorien te veranderen en hiermee haar situatie. De gespeelde scene die hiervoor gekozen word, is de sollicitatie scene.

Stop! Het publiek zet de scene een aantal keren stop om de rol van Dorien over te nemen. Tijdens het meespelen, komen verschillende perspectieven naar voren. Zo wordt er gezegd dat Dorien eerlijk moet zijn in haar verhaal. Maar ook niet te eerlijk, zegt iemand anders. Een andere deelnemer uit het publiek laat zien hoe ze haar ervaring kan omzetten in vaardigheden die ze meeneemt de werkvloer op.

Wij krijgen als publiek de uitnodiging de rol van Dorien aan te nemen en een gespeelde scene stop te zetten. Hiermee krijgen wij als publiek de mogelijkheid om de stappen van Dorien te veranderen en hiermee haar situatie. De gespeelde scene die hiervoor gekozen word, is de sollicitatie scene.

Stop! Het publiek zet de scene een aantal keren stop om de rol van Dorien over te nemen. Tijdens het meespelen, komen verschillende perspectieven naar voren. Zo wordt er gezegd dat Dorien eerlijk moet zijn in haar verhaal. Maar ook niet te eerlijk, zegt iemand anders. Een andere deelnemer uit het publiek laat zien hoe ze haar ervaring kan omzetten in vaardigheden die ze meeneemt de werkvloer op.

Naast dat we nu veel mogelijkheden zien in de rol van Dorien zien we ook de worstelingen van de werkgever. En de te kort aan handvatten. Welke vragen mag je bijvoorbeeld wel en niet stellen in een sollicitatiegesprek? Weet Dorien zelf welke vragen ze niet hoeft te beantwoorden? Welke afspraken maak je in de samenwerking? En hoe zorg je voor een juiste sfeer op de werkvloer?

Na de sollicitatie scene besluiten we de scene van de hulpverlener te spelen. Wederom vanuit de rol van Dorien. In deze scene vertelt de hulpverlener aan Dorien dat de hulpverlening denkt dat Dorien weer kan gaan werken, aangezien ze al enige tijd stabiel is. Ik herken me in de rol van de hulpverlener en de dilemma’s die hierbij komen. Het systeem van methodes en de gewenste resultaten lijkt de hulpverlener te sturen. Een haarfijne grens tussen de hulpverlening en Dorien is voelbaar. Ook hier word de scene een aantal keren stop gezet en krijgen de rol van Dorien én de hulpverlener de mogelijkheid te experimenteren. Het geheel wordt een ervaring, waarmee we met nieuwe kennis de wereld in kunnen. Als afsluiting worden de nieuwe inzichten kort gedeeld: herken je grenzen, durf nee te zeggen en zorg dat je lotgenoten om je heen hebt. Ook ontstaan er innovatieve ideeën voor de rollen om Dorien heen, zoals de hulpverlener en de werkgever, die net zo belangrijk zijn als onderdeel van het systeem.

Het geheel is ten einde. Op deze theatermiddag heb ik me steeds meer voelen volstromen met ervaring en kennis. Dit alles na één middag theater.

Forumtheater is een vorm van Participatief theater, ontwikkeld door Augusto Boal. Deze vorm biedt een platform om perspectieven en kennis te delen. Het publiek kan inspringen in een scene, met als doel met ander gedrag de situatie te veranderen. Door deze actieve deelname kan het verschil direct worden beleefd én worden ervaren wat er nodig is in de situatie.

Al enige tijd speel ik zelf Forumtheater, aangeboden door PLEK, te Amsterdam. Als hulpverlener ervaar ik de theateravonden altijd als inspirerend. En ik ervaar in het Forumtheater een sterke methode voor de zorg en welzijn. Tegelijkertijd vraag ik me af wat precies de kracht kan zijn van Forumtheater in de hulpverlening. Als ik word uitgenodigd voor de participatieve voorstelling ‘Aan de Slag?!’ besluit ik om deze blog te schrijven.

Ik heb ervaren dat de kracht van Forumtheater in de hulpverlening de uitnodiging is aan de hulpverlener en de hulpvrager om uit hun rol te stappen. En de vraag te stellen: wat weten we samen en wat kunnen we samen doen? Wat kunnen we veranderen in onze samenleving om op een meer menselijke wijze samen te leven? En ruimte te maken voor iedereen? Op deze manier ontstaan er met Forumtheater spelenderwijs nieuwe ideeën, opgebouwd uit gezamenlijke kennis. Als een gerecht waarbij elk ingrediënt telt. Werkelijke participatie.

Aan de slag!

Bedankt Mieke.

Mieke is a Pedagogisch behandelaar in communicatie en beweging.

All Posts
×

Almost done…

We just sent you an email. Please click the link in the email to confirm your subscription!

OKSubscriptions powered by Strikingly